Sobota, 23 września 2017 r.

Przejdź na skróty do treści. | Przejdź do nawigacji

Jesteś w: Start / Artykuły / Prawo pracy / Jak zostać biznesmenem? − poradnik zakładania własnej działalności gospodarczej

Jak zostać biznesmenem? − poradnik zakładania własnej działalności gospodarczej

Ludzkie kariery zasadniczo można podzielić na dwie grupy − jedni marzą o posadzie „u kogoś” − w firmie, urzędzie, fundacji, instytucji − o etacie, pensji, urlopach i prawach pracowniczych. Inni wolą pracować „u siebie”, na własne ryzyko i odpowiedzialność, wierząc, że kto ryzykuje, ten wygrywa. Artykuł przeznaczony jest dla tej drugiej grupy − dla osób, które same sobie chcą być dla siebie sterem, żeglarzem i okrętem.

Działalność gospodarcza – definicje

            Działalność gospodarcza to, najogólniej rzecz ujmując, forma aktywności przedsiębiorców, którzy działają na rynku. W polskim prawie występuje kilka tak tzw. definicji legalnych tego pojęcia, w kilku różnych ustawach. I tak:
− wg ustawy o swobodzie działalności gospodarczej działalność gospodarcza jest to „zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły”;
− w myśl ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych pojęcie działalności gospodarczej definiowane jest jako „działalność zarobkowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzona we własnym imieniu i na własny lub cudzy rachunek, z której uzyskane przychody nie są zaliczane do innych przychodów ze źródeł wymienionych w dalszej części ustawy”;
− ustawa o podatku od towarów i usług (VAT) pod pojęciem działalności gospodarczej rozumie „wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody, również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy”. W myśl tej ustawy działalność gospodarcza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych.
Działalność gospodarcza może być prowadzona w różnych formach organizacyjno-prawnych.

Formy działalności gospodarczej

             Formy prowadzenia działalności gospodarczej można podzielić na trzy grupy: przedsiębiorstwa jednoosobowe (indywidualna działalność gospodarcza), przedsiębiorstwa − spółki (spółki osobowe i kapitałowe) i przedsiębiorstwa − spółdzielnie.
            Indywidualna działalność gospodarcza to najprostsza i najtańsza forma prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek. Charakteryzuje się niskim kosztem oraz stosunkowo niedługim czasem potrzebnym na założenie i likwidację działalności. Nie wymaga żadnego ustalonego z góry kapitału, umożliwia przyjęcie dowolnej formy opodatkowania − w zależności od działalności. Wadą jest to, że przedsiębiorca odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem i musi opłacać składki ZUS bez względu na osiągane dochody. Ta forma jest przeznaczona dla działalności w mniejszym wymiarze.
            Spółka cywilna to prosta forma organizacji biznesu, oparta na wzajemnym zaufaniu wspólników. Powstaje na mocy zawartej przez co najmniej dwie osoby umowy, w której strony zobowiązują się do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Każdy ze wspólników wnosi wkład do spółki oraz ma wpływ na decyzje i sposób jej prowadzenia, może też ją reprezentować na zewnątrz. Wadą jest solidarna odpowiedzialność wszystkich wspólników całym ich majątkiem za zobowiązania spółki. Każdy wspólnik musi też zarejestrować własną indywidualną działalność gospodarczą.
            Spółka jawna jest spółką osobową, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową. W istocie rzeczy jest to forma bardzo podobna do spółki cywilnej − również nie posiada osobowości prawnej i jest tworzona zazwyczaj przez niewielką liczbę wspólników darzących się zaufaniem. Spółkę jawną wyróżnia tzw. subsydiarna odpowiedzialność wspólnika (wierzyciel ma prawo zaspokajać swoje roszczenia z majątków wspólników w przypadku, gdy bezskuteczna okaże się egzekucja z majątku spółki) oraz obowiązek ujawnienia w nazwie spółki co najmniej nazwiska (lub firmy) jednego ze wspólników oraz oznaczenia „spółka jawna”.
            Spółka partnerska jest specyficzną formą działalności służącą do wykonywania wolnych zawodów (adwokaci, radcy prawni, księgowi, doradcy podatkowi, architekci itd.).
            Spółka komandytowa to kolejna spółka osobowa mająca na celu prowadzenie działalności gospodarczej pod własną firmą. Charakteryzuje się nierówną pozycją wspólników (komplementariuszy i komandytariuszy). Firma spółki komandytowej powinna zawierać nazwisko jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie “spółka komandytowa”.
            Spółka komandytowo-akcyjna umożliwia dokapitalizowanie przedsiębiorstwa przez podmiot zewnętrzny bez groźby utraty kontroli przez wcześniejszych właścicieli. Akcjonariusz wnosi kapitał, ale nie ma decydującego wpływu na działania spółki i nie odpowiada za jej zobowiązania. Komplementariusze mają decydujący wpływ na działania spółki, a nie muszą uczestniczyć w pokryciu jej kapitału zakładowego. Kapitał zakładowy spółki komandytowo-akcyjnej powinien wynosić co najmniej 50 000 złotych. Nazwa spółki komandytowo-akcyjnej powinna zawierać nazwiska jednego lub kilku komplementariuszy oraz dodatkowe oznaczenie “spółka komandytowo-akcyjna”.
            Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością to najpopularniejsza spółka kapitałowa, która może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym (chyba że ustawa stanowi inaczej). Głównym ograniczeniem jest tu zakaz tworzenia spółek z.o.o. przez inne spółki z.o.o. Najważniejszą zaletą tej formy prowadzenia działalności gospodarczej jest wyłączenie odpowiedzialności wspólnika za zobowiązania spółki (odpowiada za nie spółka całym swoim majątkiem). Ważna jest też możliwość pozyskiwania kapitału poprzez dopuszczenie do spółki nowego wspólnika. Wśród wad tej formy wymienia się głównie: stosunkowo wysoki minimalny kapitał zakładowy (5 000 złotych) oraz kosztowną procedurę rejestracyjną. Firma takiej spółki może być dobrana dowolnie, powinna jednak zawierać dodatkowe oznaczenie “spółka z ograniczoną odpowiedzialnością” lub wersje skrótowe “spółka z o.o.”, “sp. z o.o.”.
            Spółka akcyjna to najbardziej złożona forma spółki handlowej, przeznaczona do prowadzenia średnich i dużych przedsiębiorstw. Jest to spółka kapitałowa, wymaga zaangażowania dużego kapitału (minimum 100 000 złotych). Dzieli się ona na akcje o równej wartości nominalnej. Nazwa spółki może być obrana dowolnie; powinna zawierać dodatkowe oznaczenie "spółka akcyjna" lub „SA”.
            Spółdzielnia to dobrowolne zrzeszenie nieograniczonej liczby osób, może prowadzić różnego rodzaju działalność.
            Jak widać, prowadzenie prostego biznesu zawsze rozpoczyna się od założenia indywidualnej działalności gospodarczej. Jest ona niezbędna także w przypadku spółek osobowych nieposiadających osobowości prawnej. Dopiero później dobre, rozwinięte firmy przekształcają się w sp. z.o.o. i spółki akcyjne. Dlatego poniżej szczegółowo zostanie omówione założenie podstawowej indywidualnej działalności gospodarczej.

Zakładanie własnej działalności gospodarczej − przewodnik krok po kroku

            Pomimo licznych deklaracji ze strony polityków i prób ułatwienia obywatelom życia, w Polsce zakładanie własnej działalności gospodarczej wciąż jest procesem skomplikowanym i stosunkowo długotrwałym. Poniższy przewodnik ma za zadanie przeprowadzić Czytelnika przez ten proces krok po kroku.

Krok pierwszy: Rejestracja firmy w Urzędzie Miasta/Gminy

            Zgodnie z art. 14 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przedsiębiorca może podjąć działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym albo do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Osoby fizyczne oraz wspólnicy spółek cywilnych muszą więc zacząć od złożenia zgłoszenia działalności gospodarczej w Urzędzie Miasta/Gminy w celu wpisania jej do ewidencji. Zgłoszenia dokonuje się na specjalnym formularzu. Zgłoszenie musi zawierać:
− imię i nazwisko przedsiębiorcy,
− nazwę firmy (nieobowiązkowo),
− nr ewidencyjny PESEL przedsiębiorcy,
− adres zamieszkania przedsiębiorcy,
− adres siedziby firmy,
− rodzaj działalności określony zgodnie z symbolami Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) http://www.pkd-24.pl,
− miejsce/a wykonywania działalności,
− datę rozpoczęcia działalności.
            Zgłaszając działalność, należy wylegitymować się dowodem tożsamości oraz wnieść opłatę w wysokości 100 zł. Każda późniejsza ewentualna zmiana wpisu będzie kosztować 50 zł. Wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dokonuje organ ewidencyjny, czyli w tym przypadku wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku. Po dokonaniu wpisu przedsiębiorca otrzymuje zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej.
            Zasadą ustrojową jest wolność działalności gospodarczej, państwo jednak, na podstawie szczegółowych przepisów administracyjnych, reglamentuje działalność w niektórych dziedzinach. I tak w celu rozpoczęcia działalności w niektórych dziedzinach wymagane jest uzyskanie: koncesji (np. na sprzedaż alkoholu, ochronę osób i mienia, dystrybucję paliw itd.), zezwoleń (np. przy pośrednictwie nieruchomości czy prowadzeniu aptek) lub odpowiednich, wymaganych prawem i poświadczonych dokumentami kwalifikacji (np. w przypadku kancelarii adwokackiej).

Krok drugi − numer REGON w Urzędzie Statystycznym

            Każdy przedsiębiorca ma obowiązek wystąpić, w ciągu 14 dni od uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, o nadanie numeru statystycznego REGON i wpisu do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej. Występuje się o to do właściwego ze względu na adres zamieszkania urzędu statystycznego. Wniosek o wpis do Rejestru Urzędowego wypełnia się na formularzu RG-1. Należy wskazać w nim podstawowy rodzaj planowanej działalności. Musi być ona zgodna z deklaracją dokonaną przy wpisie do ewidencji działalności gospodarczej i oczywiście z wystawionym na jej podstawie zaświadczeniem o dokonaniu wpisu do rejestru przedsiębiorców. Prawidłowo złożony wniosek, oprócz wypełnionego formularza, wymaga kserokopii zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej. Oryginał dokumentu okazuje się do wglądu wraz z dowodem osobistym.
            Wniosek o nadanie numeru REGON można przesłać pocztą, a także złożyć już w Urzędzie Gminy wraz z wnioskiem o wpis do ewidencji (opisany w kroku pierwszym). Taka możliwość, w ramach tzw. polityki jednego okienka, została wprowadzona z dniem 1 stycznia 2004 r. Jeśli komuś zależy na czasie, warto jednak pofatygować się osobiście − w przypadku wizyty petenta w Urzędzie Statystycznym wydanie REGON-u zwykle następuje niemal od ręki, tego samego lub następnego dnia. Warto jednak pamiętać, że teoretycznie urząd ma na to aż 14 dni. Wydanie numeru i wpis do Rejestru Urzędowego nie wymaga opłat.

Krok trzeci: Firmowe konto bankowe i pieczątka

            Zgodnie z wymogami ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej jest posiadanie firmowego konta bankowego. Można je założyć w dowolnym banku, w zależności od własnych potrzeb i oferty rynkowej. Do założenia konta firmowego niezbędne jest:
− zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej;
− zaświadczenie o wpisie do Krajowego Rejestru Urzędowego Podmiotów Gospodarki Narodowej (i numer REGON);
− zaświadczenie o NIP (patrz krok czwarty).
            Niektóre banki dodatkowo wymagają posiadania pieczątki firmowej. Przydaje się ona przez cały czas prowadzenia działalności gospodarczej, gdyż wykorzystuje się ją przy wystawianiu dokumentów sprzedaży. Zamawiając pieczątkę, każdy sam określa jej treść, zaleca się, by zawierała ona następujące dane:
− oznaczenie firmy − imię, nazwisko, nazwę,
− adres siedziby firmy, nr telefonu, ewentualnie adresy internetowe,
− numer NIP,
− numer REGON.
Uwaga − obowiązkowe jest nie tylko założenie konta firmowego, ale także powiadomienie odpowiednich organów o wszelkich zmianach dotyczących rachunku bankowego przedsiębiorstwa w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty powstania zmian.

Krok czwarty: Urząd Skarbowy − NIP i wybór formy opodatkowania

            Wizytę w Urzędzie Skarbowym rozpoczynamy od rejestracji NIP. W przypadku jednoosobowej działalności gospodarczej wymagane jest złożenie jedynie zgłoszenia identyfikacyjnego NIP-1. Używany do tej pory indywidualny numer podatkowy takiej osoby automatycznie staje się numerem prowadzonej działalności gospodarczej.
            Następnie przedsiębiorca musi wybrać formę rozliczeń opodatkowania. Dostępne są cztery możliwości: karta podatkowa, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, podatkowa księga przychodów i rozchodów lub pełna księgowość. Należy też podjąć decyzję czy firma będzie płatnikiem VAT. Jeśli tak, należy złożyć w urzędzie skarbowym zgłoszenie rejestracyjne na druku VAT-R, co wiąże się z opłatą w wysokości 152 zł.

Krok piąty − ostatni: Składki na ubezpieczenie społeczne w ZUS

            Przedsiębiorca ma 7 dni od daty rozpoczęcia działalności na zgłoszenie się w ZUS-ie. Zgłoszenie do ubezpieczeń dokonuje się na druku ZUS ZUA, zgłoszenie siebie jako płatnika składek należy złożyć na druku ZUS ZFA. Wymagane dokumenty to:
− kopia decyzji Urzędu Skarbowego o nadaniu numeru NIP,
− zaświadczenie Urzędu Statystycznego o nadaniu aktualnego numeru REGON,
− oryginały dokumentów do wglądu.
            Zgłoszenia ZUS ZUA oraz ZUS ZFA są bezpłatne. Osoby prowadzące działalność gospodarczą, która jest ich jedynym źródłem dochodu, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu. Podlegają także obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz odprowadzają składkę na Fundusz Pracy, dobrowolnie natomiast można opłacać składki na ubezpieczenie chorobowe.
            Jeśli przedsiębiorca zatrudnia pracowników, dodatkowo opłaca:
− składki ZUS dla pracowników,
− składki na Fundusz Pracy,
− składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.
Kwoty odprowadzanych przez przedsiębiorcę składek na ubezpieczenie społeczne − stanowią procent od dochodów, ale zadeklarowany jako podstawa do obliczenia składki dochód nie może być mniejszy niż 60% średniego wynagrodzenia krajowego (wg GUS).
 
            Od dnia 24 sierpnia 2005 r. początkujący przedsiębiorcy mają na szczęście prawo skorzystania z możliwości odprowadzania niższych składek na ubezpieczenie społeczne. Podstawę wymiaru składek dla tych osób w 2010 r. stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 395,10 zł (30% kwoty minimalnego wynagrodzenia w 2010 r.). Za 2010 r. składka na ubezpieczenia społeczne wyżej wymienionych osób nie może być niższa niż:
− 77,12 zł (tj. 19,52%) na ubezpieczenie emerytalne,
− 23,71 zł (tj. 6%) na ubezpieczenia rentowe,
− 9,68 zł (tj. 2,45%) na ubezpieczenie chorobowe.
            Preferencyjne zasady płacenia składek obowiązują przez dwa lata i są obwarowane warunkami. Dotyczą jedynie osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, które:
− rozpoczęły wykonywanie działalności gospodarczej nie wcześniej niż 25 sierpnia 2005 r.;
− w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziły pozarolniczej działalności;
− nie wykonują działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub poprzednim roku kalendarzowym wykonywały w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Ewentualnie krok szósty: zgłoszenie do Państwowej Inspekcji Pracy

            Ten krok dotyczy wyłącznie przedsiębiorców, którzy zatrudnią pracownika lub pracowników. Jeśli osoba prowadząca działalność gospodarczą staje się pracodawcą, to w ciągu 30 dni od daty zatrudnienia musi powiadomić na piśmie właściwego inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy, a także właściwego Państwowego Inspektora Sanitarnego o miejscu, rodzaju i zakresie prowadzonej działalności oraz liczbie pracowników. Powinien także złożyć pisemną informację o środkach i procedurach przyjętych dla spełnienia wymagań wynikających z przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczących danej dziedziny działalności.

Działalność gospodarcza − o czym trzeba pamiętać

            Rozpoczynając działalność gospodarczą, należy zapoznać się − przynajmniej na poziomie ogólnym − z całą serią zagadnień ekonomicznych i prawnych. Poniżej zasygnalizowane jest kilka kwestii, które z pewnością prędzej czy później pojawią się w codziennym życiu zawodowym świeżo upieczonego biznesmena (kolejność alfabetyczna):
− biznesplan − czyli plan ekonomiczno-produkcyjny danego przedsiębiorstwa, przygotowany w celu m.in. zaplanowania strategii rozwoju, dokonania analizy finansowej przedsięwzięcia, przeanalizowanie konkrencji na rynku, przedstawienia odpowiednim instytucjom w celach uzyskania dotacji i kredytów;
− dochód − różnica pomiędzy wysokością uzyskanego przychodu przedsiębiorstwa a poniesionym kosztem;
− firma − w znaczeniu prawnym to oznaczenie przedsiębiorcy obejmujące jego imię i nazwisko albo nazwę osoby prawnej. W języku potocznym pojęciem firmy określa się przedsiębiorstwo;
− koszt − nakład poniesiony na produkcję, wytworzenie produktu lub usługi;
− konsument − to osoba fizyczna dokonująca czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową;
− Krajowy Rejestr Sądowy − jest to publiczny rejestr prowadzony w systemie informatycznym przez sądy rejestrowe. Krajowy Rejestr Sądowy składa się z trzech rejestrów: rejestru przedsiębiorców, rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz rejestru dłużników niewypłacalnych.
− księga rachunkowa − to forma opodatkowania prowadzona na podstawie dowodów księgowych;
− PIT (ang. Personal Income Tax) − podatek od dochodów osobistych. Obejmuje on dochody bezpośrednie (np. wynagrodzenia z umowy o pracę czy umów cywilnoprawnych). PIT to również nazwa urzędowych formularzy, na których podatnicy rozliczają swoje dochody;
− podatkowa księga przychodów i rozchodów − kolejna forma opodatkowania firmy, która nie posiada zbyt wysokiego zysku i płaci podatek naliczony od faktycznie uzyskanego dochodu;
przedsiębiorca − osoba fizyczna, prawna lub nieposiadająca osobowości prawnej, która prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu;
− przychód − suma, która wpłynęła do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaży produktów i usług w danym okresie;
− reglamentacja działalności gospodarczej − wszelkie administracyjne ograniczenia zakresu działalności: koncesje, zezwolenia, licencje itd..
− VAT (ang. Value Added Tax) zwany też PTU (podatek od towarów i usług) – podatek od wartości dodanej − podatek pośredni, obrotowy, który z założenia ma w jak najmniejszy sposób oddziaływać na ostateczną cenę towaru i usługi podlegającej opodatkowaniu (poprzez jego “przerzucalność" na kolejne fazy obrotu);
− zysk − realny zarobek przedsiębiorstwa.

Akty prawne

            Podejmując działalność gospodarczą, należy zapoznać się z najważniejszymi aktami prawnymi dotyczącymi prowadzenia własnego biznesu. Są to:
− Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. nr 173 poz. 1807 z 6 sierpnia 2004 r. z późniejszymi zmianami);
− Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.);
− Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54 poz. 535 z późn. zm.);
− Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz. U. z 2002 r. nr 76 poz. 694 z późn. zm.);
− Ustawa z dnia 13 października 1998 r o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. nr 137 poz. 887 tekst ujedn.);
− Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. Nr 17 poz. 209 z 2001 r.);
− Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. nr 152, poz. 1475 z późn. zm.).
 
                                                                                                                      Sławomir Krenczyk
 

logo_Innowacyjna_i_wspolfinansowanie1.png

 wspolfinansowanie.png