Czwartek, 21 września 2017 r.

Przejdź na skróty do treści. | Przejdź do nawigacji

Jesteś w: Start / Articles / Technology and Education / E-portfolio as a tool supporting career consultancy for students

E-portfolio as a tool supporting career consultancy for students

More and more often all over the world we observe a tendency to propagate education based on competence, which is concentrated on development promotion and an approval for individual talents and potential as well as provides meeting the requirements of work. E-portfolio method is being applied in many European universities as a tool supporting professional consultancy for students. In the area of professional education e-portfolio enables individuals presenting their cognitive, functional, personal and ethical competence with the aim of self-development as well as presence and certification. The article presents components and features of e-portfolio showing rich possibilities of this tool.

E-portfolio is an interesting and attractive way of adult education implemented successfully in an innovative education. Information technologies enabled a modification of famous before “method of portfolio” which consisted in gathering of works, tasks and exercises on a chosen subject. Technology use gave a possibility not only to present works in much more attractive form but also give them a completely different character. E-portfolio tool facilitates professional education support by a possibility to document educational achievements (competence, open and hidden knowledge)

Narzędzie e-portfolio umożliwia wspieranie kształcenia zawodowego przez możliwość dokumentowania osiągnięć edukacyjnych (kompetencji, wiedzy jawnej i ukrytej) w postaci artefaktów (elementów portfolio), refleksji, rekomendacji innych osób. Ponadto umożliwia upublicznienie osiągnięć edukacyjnych w formie konkretnych dowodów na posiadanie kompetencji czy certyfikatów, dokonywanie autorefleksji.

Pojęcie „portfolio” wywodzi się z włoskiego portafoglio, które z kolei składa się z czasownika portare (nieść) i folio (papier lub strona). Celem portfolio, jako metody nauczania, jest dokumentowanie i wspieranie samego procesu, jego wyników oraz kompetencji. W przypadku wykorzystania mediów elektronicznych do prowadzenia, dokumentowania, zarządzania lub prezentowania portfolio używamy pojęcia portfolio elektroniczne czy portfolio cyfrowe (ang. digital portfolio) lub portfolio w sieci (ang. webfolios). Istnieje wiele definicji e-portfolio, ale rozumiane jest ono najczęściej jako cyfrowy zbiór treści – tekstów, zdjęć, nagrań audio czy wideo – uporządkowanych w pewien logiczny i celowy sposób oraz reprezentujących dokonania zarówno jednostek, jak i grup czy instytucji.

E-portfolio to zintegrowany system archiwizowania i prezentowania osiągnięć uczniów, którego nadrzędnym celem jest wspieranie rozwoju i refleksji. Helen Barrett, jedna z propagatorek e-porfolio, proponuje następującą definicję. E-portfolio można zdefiniować jako celowy zbiór prac ucznia (lub nauczyciela), które ilustrują starania, postępy i osiągnięcia w jednej lub wielu dziedzinach na przestrzeni czasu. Elektroniczne portfolio wykorzystuje technologie cyfrowe, umożliwiając użytkownikowi zbieranie i organizowanie artefaktów w różnych formatach (dźwięk, obraz, grafika, tekst). Portfolio opierające się na standardach wykorzystuje bazy danych lub linkowanie hipertekstowe w celu czytelnego zaprezentowania związków między standardami i celami, artefaktami oraz refleksją. Refleksja stanowi o zasadności wyboru artefaktów do zademonstrowania wybranych standardów czy złożonych celów. Portfolio elektroniczne jest narzędziem refleksji umożliwiającym zademonstrowanie rozwoju ucznia w czasie[1]. University of British Columbia proponuje następującą definicję, określając na swych stronach internetowych e-portfolio jako: „zindywidualizowany zbiór prac/osiągnięć, komentarzy i przemyśleń umieszczony w sieci, wykorzystywany do prezentowania kluczowych umiejętności i osiągnięć w różnych kontekstach i na różnych etapach rozwoju zawodowego”[2]. E-portfolio jest elektronicznym systemem pozwalającym uczącym się (ale także nauczycielowi czy instytucji) tworzyć i zarządzać cyfrowym zbiorem obiektów, które prezentują jego kompetencje oraz umiejętności w wybranym kontekście, a także wspierać refleksję zarówno nad uczeniem się, jak i własnym rozwojem. System ów umożliwia dodatkowo prezentację osiągnięć i ocenę zawartości szerszej publiczności, nauczycielom, pracodawcom czy rodzinom. Natomiast T. Batson[3] określa e-portfolio jako sieciowy system zarządzania informacją, wykorzystujący media i usługi elektroniczne. Uczeń buduje i utrzymuje cyfrowe repozytorium artefaktów, które może zostać wykorzystane do zademonstrowania kompetencji oraz do refleksji nad uczeniem się. E-portfolio może być także rozumiane jako zdigitalizowany zbiór artefaktów zawierający demonstracje, zasoby i osiągnięcia reprezentujące jednostkę, grupę lub instytucję. Zbiór ten może składać się z tekstów, grafik czy elementów multimedialnych przechowywanych na stronie internetowej lub na nośniku (CD, DVD). Taki zbiór może służyć także jako narzędzie administracyjne pomagające zarządzać pracą wytworzoną przy pomocy różnorodnych narzędzi i oprogramowania. E-portfolio zachęca do refleksji i często wiąże się z wymianą pomysłów i informacji zwrotnych[4].

Na określenie e-portfolio pojawia się także pojęcie webfolio, które jest definiowane jako e-portfolio przechowywane w Internecie i dostępne w dowolnym czasie, z dowolnego miejsca. Zawiera możliwość komunikacji i interakcji, przekazu multimedialnego i umożliwia wzbogacenie treści dodatkowymi zasobami[5]. Wśród specjalistów pracujących z metodą e-portfolio pojawia się wiele definicji, podkreślających różne jego elementy, kognitywne, dydaktyczne czy technologiczne. W zależności od czasu procesu pracy nad e-portfolio można wyróżnić trzy jego rodzaje:

  • prezentacyjne,
  • strukturyzowane,
  • rozwijające się.

E-portfolio jest narzędziem, które może być utrzymywane przez całe życie jednostki i wykorzystywane do rozwijania jej ogólnych i specyficznych kompetencji, dzielenia się informacjami w celu tworzenia społeczności, uzyskiwania informacji zwrotnej, uzyskiwania oceny własnych kompetencji, szukania pracy, zdobywania awansu itp. Struktura e-portfolio prezentacyjnego powstaje, by przedstawić już wcześniej stworzone artefakty. E-portfolio strukturyzowane powstaje w procesie tworzenia artefaktów w ramach wcześniej założonej jego struktury. E-portfolio rozwijające się w procesie tworzenia i dodawania nowych artefaktów mniej lub bardziej zmienia swoją strukturę. Natomiast H. Barrett wyróżniła cztery typy e-portfolio:

  • portfolio robocze (ang. Working portfolio),
  • portfolio dla refleksji (ang. Reflection Portfolio),
  • portfolio kompilacyjne (ang. Connected Portfolio),
  • portfolio prezentacyjne[6].

Konstruowanie e-portfolio powinno być traktowane jako proces. Do podstawowych etapów konstruowania elektronicznego portfolio należą:

  • zbieranie dokumentacji,
  • selekcja informacji,
  • dogłębna samoocena,
  • wdrożenie i postęp,
  • prezentacja i ocena.

Koncepcja e-portfolio zakłada, iż uczenie się to proces konstruowania wiedzy w kontekście społecznym, a osoba ucząca się jest w tym procesie najistotniejszym elementem. E-portfolio przynosi najwięcej wymiernych i bezpośrednich korzyści osobom je konstruującym. W dydaktycznym aspekcie e-portfolio wspiera indywidualne i samodzielne uczenie się, co jest niezwykle istotne z punktu widzenia kształcenia ustawicznego. Ze względu na swą specyfikę e-portfolio szczególnie pomaga w doskonaleniu krytycznego myślenia oraz rozwijaniu umiejętności badawczych, wspiera również rozwijanie umiejętności komunikacyjnych. E-portfolio umożliwia zaprezentowanie osobom uczącym się swoich umiejętności komputerowych czy pracę z różnorodnymi systemami i aplikacjami. Ponadto podczas jego tworzenia mogą one rozwijać zdolności edycyjne czy artystyczne, odkrywać nowe możliwości ekspresji online. W aspekcie technicznym e-portfolio łączy w swojej strukturze następujące elementy:

  • osobistą przestrzeń do pracy w sieci, gdzie uczący się może w łatwy sposób pisać i publikować;
  • informacje tekstowe, odnośniki, grafikę, dźwięk lub filmy cyfrowe;
  • dodatkowo ułatwia innym edycję, komentowanie, dodawanie treści (np. wiki);
  • sieci społeczne i elementy aplikacji społecznościowych, które umożliwiają odkrycie innych uczniów czy nauczycieli o podobnych zainteresowaniach czy wiedzy i skontaktowanie się z nimi;
  • narzędzia do publikacji i rozpowszechniania treści (newsletter, e-mail, RSS, ogłoszenia itd.);
  • funkcje kategoryzowania, tagowania (nadawania znaczeń i opisów) i klasyfikowania wytworzonych, zebranych i opublikowanych zasobów;
  • narzędzia do wyszukiwania i filtrowania pozwalające na szybkie znalezienie istotnych w danym kontekście informacji związanych z uczniem,
  • narzędzia do zarządzania i nadawania praw dostępu, które umożliwiają personalizację dostępu do zasobów dla różnych użytkowników[7].

Warto podkreślić, że e-portfolio jest w dużym stopniu umożliwia realizację założeń kształcenia przez całe życie. E -portfolio, które towarzyszy osobie uczącej się w kolejnych etapach edukacji, pomaga prześledzić jej proces zdobywania wiedzy i rozwoju. Dodatkowo umożliwia bardziej przejrzyste przedstawienie umiejętności i osiągnięć doskonalonych w czasie, dając tym samym możliwość wglądu w złożony proces rozwoju osób uczących się. Uważa się, że e-portfolio wpływa na wzrost poczucia własnej wartości i pewności siebie, co jest ważne zarówno dla rozwoju osobistego, jak i zawodowego przyszłych pracowników.

E-portfolio nadaje znaczenie zarówno uczeniu się, jak i prowadzeniu badań, eksploracji, pozwala uczącemu się na odkrycie własnego potencjału, skonfrontowania swoich umiejętności z innymi studentami.

W tym też sensie e-portfolio pozwala nauczyć się przejmować odpowiedzialność za rozwój własnej kariery i stawiać sobie kolejne wyzwania w oparciu o odnotowane porażki i sukcesy. Według Siemensa[8] pozwala przejąć kontrolę nad własną „historią uczenia się”. Obserwacja i refleksja nad kolejnymi etapami uczenia się, wyrażanymi poprzez konkretne i udokumentowane osiągnięcia, daje możliwość zaplanowania kolejnych stopni kariery, wyznaczenia celów i metod ich osiągania.

Systemy e-portfolio (komercyjne i open source) znajdują zastosowanie na wszystkich szczeblach szkolnictwa, m.in.: w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie i Holandii. Jednym z ciekawych projektów poświęconych e-portfoliom jest MOSEP − europejski projekt realizowany przez Centrum e-Learningu Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, finansowany w ramach programu Leonardo da Vinci na lata 2006−2008 (Projekty Pilotażowe). Jego celem jest stworzenie zestawu narzędzi umożliwiających wykorzystanie e-portfolio w różnych kontekstach w celu wzmocnienia samooceny młodych uczniów. Interesującym projektem dotyczącym e-portfolio jest The Australian ePortfolio Project (AeP), prowadzony przez The Carrick Institute for Learning and Teaching in Higher Education. Współtworzony jest przez 4 australijskie uniwersytety: Queensland University of Technology, The University of Melbourne, The University of New England, University of Wollongong. Głównym celem projektu jest promocja metody e-portfolio na uczelniach, rozpoznanie jej zastosowania jako sposób na zarządzanie rozwojem i podwyższanie samooceny studentów.

Koncepcja cyfrowego portfolio jest innowacyjnym narzędziem w edukacji, pozwalającym stworzyć środowisko uczenia się i społeczności edukacyjne, które są otwarte, oparte na współpracy i wspierające ustawiczne uczenie się. Istnieje wielu praktycznych przykładów zastosowań e-portfolio w obszarze kształcenia zawodowego, które umożliwiają jednostkom zademonstrowanie kompetencji w celu samorozwoju oraz prezentacji i certyfikacji.

E-portfolio często jest jedną z ważnych aktywności centrów doradczych współpracujących z organizacjami studenckimi. W dobie rozwoju społeczności internetowych większość studentów posiada jakiś rodzaj e-portfolio, np. prezentacyjne, założone w celu szukaniu pracy czy ciekawych praktyk i staży studenckich lub e-portfolia służące celom komunikacyjnym i rozrywce. Dane zamieszczone w tego typu e-portfoliach studentów mogą być wykorzystywane przez konsultantów w centrach doradczych na uczelniach do budowania skutecznej oferty dla studentów oraz zachęcać ich do rozwijania swoich e-portfolio w celu zwiększenia swych szans na rynku pracy.

E-portfolio może być wykorzystywane w kilku obszarach przez doradców zawodowych, m.in. do:

  • identyfikowania zdolności i zainteresowań studentów;
  • stymulowania do rozwoju jako dobry punkt wyjścia każdego przypadku doradztwa;
  • lepszego zrozumienia osobowości studenta;
  • rozpoznania i diagnozowania nie tylko zainteresowań, wiedzy i zdolności studenta, ale także jego typ zachowania i wizji na przyszłość zawodową itp.;
  • oceny postępów − e-portfolio może pokazywać postępy studenta, jeśli wymagane jest od niego jakieś dokształcanie albo zdobył nową wiedzę;
  • wskazywania, kto może wcześniej zakończyć edukację; np. duża rozbieżność między zainteresowaniami a aktualnie przerabianym materiałem czy negatywna opinia o szkole mogą wskazywać na takie osoby.

E-portfolio jest coraz częściej bardzo pozytywnie oceniane na europejskich uczelniach, jako metodą niosąca duży potencjał dla rozwoju osobistego, zawodowego i akademickiego studentów.

Roksana Neczaj-Świderska

Bibliography:

  • Chrząszcz A., Hojnacki L., Środowisko uczenia się w społecznym Internecie. Pedagogiczne wyzwania dla e-learningu, [w:] M. Dąbrowski, M. Zając, E-edukacja – analiza dokonań i perspektywa rozwoju, FPAKE, Warszawa 2009.
  • Lorenzo G., Ittelson J., An overview of e-Portfolios, „Educause” 2005, nr 6.
  • Love D., McKean G., Gathercoal P., Portfolios to webfolios and beyond: levels of maturation, „Educause Quarterly” 2004, tom 27, nr 2.

Netography:

Przypisy:

[1] H. Barrett, Pedagogical Issues in Electronic Portfolio Systems, http://electronicportfolios.org/EPpedissues.pdf

[2] https://www.elearning.ubc.ca, [25.07.2009].

[3] T. Batson, The Electronic Portfolio Boom: What's it All About?, „Campus Technology” 11/26/02, http://campustechnology.com/articles/2002/11/the-electronic-portfolio-boom-whats-it-all-about.aspx, [25.07.2009].

[4] G. Lorenzo, J. Ittelson, An overview of e-Portfolios, „Educause” 2005, nr 6.

[5] D. Love, G. McKean, P. Gathercoal, Portfolios to webfolios and beyond: levels of maturation, „Educause Quarterly” 2004, tom 27, nr 2, http://www.educause.edu/apps/eq/eqm04/eqm0423.asp, [27.09.2009].

[6] H. Barrett, Electronic Portfolios in Education, www.electronicportfolios.com, [27.09.2009].

[7] L. Canali de Rossi, Electronic Portfolios: What Are They?, http://www.masternewmedia.org/news/2006/03/10/electronic_portfolios_what_are_they.htm, [20.09.2009].

[8] G. Siemens,. e-portfolios, www.elearnspace.org/Articles/eportfolios.html, [22.08.2009].

 

logo_Innowacyjna_i_wspolfinansowanie1.png

wspolfinansowanie.png